Đây là bài 2 trong phần 3 của chuỗi demo “PostgreSQL qua tình huống: Mô hình, truy vấn và dữ liệu”. Từ ràng buộc dữ liệu tới truy vấn, index và cạnh tranh: đọc ví dụ rồi giải thích lựa chọn thiết kế. Bài viết dùng ví dụ và dữ liệu giả để minh họa; hãy thử trên môi trường riêng trước khi áp dụng vào dự án.
Mục tiêu cụ thể
Inner join chỉ giữ hàng khớp; left join giữ mọi hàng bên trái. Điều kiện WHERE trên bảng bên phải có thể loại các hàng null của left join.
Tình huống lỗi
Count(*) sau left join đếm cả hàng không có enrollment. Dùng count(e.user_id) để đếm người đăng ký thực sự.
Chẩn đoán có bằng chứng
Trong bài join và tập kết quả, hãy cố ý tái hiện tình huống trên ở môi trường thử nghiệm. Mục tiêu là thấy vì sao kết quả sai và thu thập đủ bằng chứng để phân biệt lỗi dữ liệu, lỗi quy tắc và lỗi cấu hình. Không sửa đồng thời nhiều yếu tố vì bạn sẽ khó xác định nguyên nhân.
- Ghi rõ bước thao tác và kết quả mong đợi.
- Thu nhỏ ví dụ đến mức vẫn tái hiện được lỗi.
- Đối chiếu dữ liệu thực với giả định ban đầu.
- Đặt giả thuyết và thay đổi một yếu tố.
- Xác nhận bằng cách tái chạy ví dụ tối thiểu.
Mẫu đối chiếu
SELECT c.id, c.title, count(e.user_id) AS students
FROM courses c
LEFT JOIN enrollments e ON e.course_id = c.id
GROUP BY c.id, c.title
ORDER BY students DESC, c.id;Kiểm tra sau sửa
- Khóa chưa có học viên vẫn xuất hiện
- Không đếm thành một học viên giả
- Kết quả có thứ tự ổn định
Khi lỗi biến mất, thực hiện lại yêu cầu gốc: Viết báo cáo số học viên cho mọi khóa học, bao gồm khóa chưa có người học. Sau đó thử trường hợp đầu vào rỗng hoặc trạng thái chưa được khởi tạo nếu phù hợp. Một bản sửa phải khôi phục hành vi đã định nghĩa, không chỉ làm mất thông báo lỗi.
Ghi chú bàn giao
Viết báo cáo ngắn gồm nguyên nhân, phạm vi ảnh hưởng, thay đổi và cách kiểm chứng. Nếu chưa xác định được nguyên nhân, ghi rõ điều còn chưa biết và phép kiểm tra tiếp theo, không biến giả thuyết thành kết luận.